محوطه سازی چیست؟

محوطه سازی در اصل خود یک بخش از معماری و طراحی است که عمدتاً تحت عنوان معماری منظر شناخته می‌شود اما اگر بخواهیم بحث را ساده کنیم محوطه سازی شامل استفاده از عناصر مختلف در یک محیط خاص برای شکل‌ دهی به آن بر اساس طرح‌هایی از پیش مشخص شده است. استفاده از این عناصر باید که طبق اصول و قوانین خاصی صورت گیرد تا بتوان به نتیجه‌ای مطلوب رسید. در مورد عناصر مورد استفاده باید اضافه کنیم که این‌ها می‌توانند هر چیزی باشند. از انواع گل و گیاه بگیرید تا یک حوضچه کوچک در دل حیاط یک ویلا، همگی را می‌توان در محوطه سازی به کار برد. بعد از تعریف محوطه سازی بهتر است که با مهم‌ترین اصول و قوانین آن آشنا شویم.

اصول طراحی محوطه:

با استفاده از این اصول طراحی ذکر شده، می‌توانید محوطه‌ای زیبا و با فرم‌های متناسب داشته باشید:

1- همبستگی:

همبستگی در طراحی محوطه یعنی همه عناصر باهم پیوستگی و ارتباط بصری دارند و وقتی وارد محوطه ای می‌شوید هیچ چیز را جدا از دیگری حس نمی‌کنید.

2- تمرکز:

تمرکز در طراحی محوطه با استفاده از نقطه کانونی ایجاد می‌شود. نقطه کانونی یک جزء از ترکیب کل محوطه است که در نگاه اول توجه را به خود جلب می‌کند. عنصر یا فضایی که نقطه کانونی ایجاد می‌کند می‌تواند از نظر اندازه، بافت، رنگ، شکل و.. با بقیه قسمت‌های محوطه متفاوت باشد. مثل وجود یک تک درخت در مرکز حیاط که بزرگتر از بقیه است. استفاده درست از عنصر کانونی جهت ایجاد تاکید در محوطه می‌تواند تنوع به وجود بیاورد.

۳- تعادل:

تعادل در واقع وجود نیروها در هر طرف از فضا است. وقتی وارد فضایی می‌شویم ناخودآگاه چشمهای ما به دنبال وزن کردن دوطرف فضا نسبت به یک محور عمودی فرضی است. مثلا فضای دو طرف مسیر عبور را می‌سنجیم و دیدن یک درخت قطور و بلند در یک طرف آن سمت را سنگین‌تر برایمان جلوه می‌دهد. تعادل در طراحی به دو شکل تعادل متقارن و تعادل نامتقارن ایجاد می‌شود.

۴- تناسب:

تناسب در محوطه‌سازی یعنی همه‌ی عناصر نسبت به اندازه‌های انسانی و اندازه‌ی فضا هماهنگ باشند. همچنین اجزای محوطه نسبت به یکدیگر اندازه‌های متناسبی داشته باشند.

۵- ریتم:

ریتم شامل تکرار است و به وسیله‌ی تکرار عناصر مشابه، به ترکیب محوطه وحدت می‌دهد. مثلا در طول یک مسیر عبور ممکن است چهار درختچه وجود داشته باشد و یک درخت بلندتر از بقیه و دوباره چندین درختچه و یک درخت و همینطور این ترتیب قرارگیری یک ریتم را ایجاد می‌کند.

۶- سادگی:

سادگی یعنی با حداقل تعداد اجزا و عناصر، حداکثر کاربرد و مفاهیم را ایجاد کنیم. یکی از اصول ضروری در طراحی محوطه رعایت سادگی است و از آشفتگی جلوگیری می‌کند.

عناصر مهم طراحی محوطه:

تمام این اصولی که برای طراحی محوطه نام برده شد با استفاده از اجزا و عناصری ایجاد می‌شود که در محوطه به کار می‌روند. اصولی که در استفاده از عناصر و اجزاء طراحی محوطه باید مورد توجه قرار بگیرد در ادامه ذکر شده است.

1- مبلمان و فضای نشستن :

فضای نشستن در محوطه را فراموش نکنید، مبلمانی که در طراحی محوطه به کار می برید می‌تواند از جنس چوب، آلومینیوم، استیل، پلاستیک و.. باشد. انتخاب مبلمان در طراحی محوطه به عوامل مختلفی از جمله، آب و هوای منطقه، تعداد افرادی که قرار است از مبلمان استفاده کنند، مساحت محوطه، قابل جابه‌جایی بودن و.. بستگی دارد.

۲- سایه‌ بان در طراحی محوطه:

یکی از مواردی که باید در طراحی محوطه مورد توجه قرار بگیرد، طراحی سایه‌بان و آفتابگیر است. آلاچیق، پرگولا، سایه‌بان چتری و پارچه‌ای می‌توانند این نقش را در محوطه ایفا کنند. سایه بان‌ها و آلاچیق‌ها در روزهای بارانی هم به راحتی قابل استفاده هستند و فضای دنج و حفاظت شده‌ای را برای شما در مقابل آفتاب و باران ایجاد می‌کنند.

۳- آتشدان فضای باز و شومینه در طراحی محوطه:

یکی از عناصری که امروزه در طراحی محوطه مورد توجه طراحان و کارفرماها قرار دارد استفاده از آتشدان فضای باز است. آتشدان و شومینه می‌توانند عنصر آتش را به محوطه شما بیاورند. وجود آتش در محوطه حس گرما و انرژی را برایتان به ارمغان می‌آورد.

۴- نورپردازی در محوطه:

برای اینکه بتوانید شبها هم از محوطه‌ استفاده کنید، باید به نورپردازی محوطه توجه کنید. نورپردازی در طراحی محوطه از موارد با اهمیتی است که امنیت، زیبایی و کاربرد محوطه بیرونی را برایتان میسر می‌کند. نورپردازی در طراحی محوطه در انواع مختلفی از جمله؛ چراغ‌های روشنایی با ارتفاع‌‌های مختلف، چراغ‌های روشنایی دیواری، نورپردازی داخل آب و استخر انجام می‌شود.

۵- طراحی آبنمای محوطه:

همه‌ی ما از وجود صدای آب در محوطه احساس آرامش می‌کنیم و این عنصر در معماری‌های سنتی ایران هم نقش مهمی بازی می‌کند. یکی از عناصری که در محوطه‌ سازی اغلب افراد به آن توجه می‌کنند طراحی آبنما در محوطه است. مهم‌ترین موضوع در استفاده از آبنمای محوطه باز وجود فضای کافی و مناسب برای نصب و یا ساخت آبنمای محوطه است. آبنماها در اندازه‌های مختلفی و به صورت پیش ساخته و یا در محل ساخته می شوند. یک آبنمای زیبا می‌تواند نقش عنصر تاکید یا نقطه‌ی کانونی را در محوطه داشته باشد.

۶- سنگفرش محوطه سازی:

یکی از عناصر جذاب برای طراحی مسیرهای عبور در محوطه‌ سازی استفاده از سنگ است. سنگفرش‌ محوطه‌ سازی انواع مختلفی دارند. ابعاد و اندازه و رنگ و طرح‌های سنگ در انتخاب آنها برای سنگفرش محوطه‌ اهمیت دارد. یکی از کارهای جذابی که می‌توان برای مسیرسازی محوطه از آن استفاده کرد ترکیب گیاه و سنگ است.

۷- گیاهان محوطه‌سازی:

یکی از عناصر مهم در طراحی محوطه، گیاهان هستند. گیاه عنصری است که به طراوت و زنده بودن فضای محوطه شما کمک می‌کند. یکی از تفاوت‌های اصلی فضای داخلی و محوطه بیرونی ساختمان گل و گیاه آن است. گیاهان مختلفی از درختان همیشه سبز و خزان‌دار گرفته تا گلهای فصلی که فقط یک فصل عمر می‌کنند، برای طراحی محوطه استفاده می‌شوند. انتخاب گیاهان برای طراحی محوطه باید بر اساس شناخت گیاهان مناسب با فضای شما و بر اساس مساحت و عواملی مانند خاک و نور و آب و اقلیم و.. انجام شود.